GRES SEÇİMİ-II

Hassas yağlama, uygulamaya özel gresin seçimiyle başlar. Gres seçimi de sıvı yağ seçimi gibidir ancak daha çok değişkeni düşünmek gerekir. Uygun gres olarak çoğu zaman çok amaçlı en iyi gresler seçilir. Bu yaklaşım çok maliyetli olduğu halde her zaman çözüm olmamaktadır. Üzerinde piyasadaki en iyi ürün yazan bir gres, sizin uygulamanız için en iyi anlamına gelmez.

Aşağıda gres seçimine yardımcı olacak kısa bir liste verilmiştir. Bu liste sizin uygulamanızın ihtiyaçlarına göre düzenlenebilir.

1) Baz yağ viskozitesinin seçimi:  Gres uygulamalarında viskozite ihtiyacını belirlemek için birkaç çeşitli yol vardır. Bunlardan birisi NDm (NDm = rpm x [(rulman deliği + dış çap) ÷ 2]) or DN [DN = (rpm) x (rulman deliği)] gibi hız faktörleri ve sıcaklığı kullanarak viskozite ihtiyacını türetmektir.

Tipik olarak NDm metodu, rulman deliği yerine dış çapı kullandığı için daha çok yaklaşık sonuç verir. Gerekli olan minimum viskoziteyi seçtikten sonra gerekli olan optimum baz yağ viskozitesine ulaşmak için işletme koşullarına bağlı düzeltme faktörleri uygulanmalıdır. Şekil-1 DN ve işletme sıcaklığı metodunu göstermektedir.

DN+faktoru
Şekil-1

2) Uygun gres kalınlaştırıcı ve kıvamının seçimi: Artan gres kalınlaştırıcı tiplerinden dolayı gres seçimindeki en baskın kriter, kalınlaştırıcı seçimidir. Kalınlaştırıcı tipi tamamen uygulamaya bağlıdır. Çoğu çok amaçlı gresler lityum ve lityum kompleksi kalınlaştırıcı kullanırlar. Yüksek sıcaklıklar için termal dayanımı yüksek olduğu için bentone ya da kil kalınlaştırıcılar tercih edilmelidir. Sulu bir çevrede çalışan elemanlar için alüminyum kompleksi kalınlaştırıcılar tercih edilmelidir. Ayrıca aynı uygulama için başka gres kullanmaya karar verirseniz, kalınlaştırıcıya dikkat etmeniz gerekir.

Gres kıvamı kalınlaştırıcı tipi, kalınlaştırıcı miktarı ve baz yağ viskozitesi ile kontrol edilir. Yüksek baz yağ viskozitesine sahip greslerin her aman en kıvamlı gresler olmayacağını unutmamak gerekir. Aksine daha kıvamsız olabilirler. Ulusal Yağlama Gresi Enstitüsü’nün (NLGI) geliştirdiği kalınlaştırıcı kıvamı ölçeği 000 (yarı akışkan) ile 6 (katı gres) arasında bir ölçeğe sahiptir. En yaygın NLGI numarası 2 dir. Şekil-2 de kıvam, baz yağ viskozitesi, hız ve yükleme arasındaki ilişki gösterilmiştir.

nlgi+kullanim+alanlari
Şekil-2

3) Uygun baz yağ tipinin belirlenmesi: Baz yağ tipinin belirlenmesi her zaman için temel tartışmadır. Çoğu görüş mineral yağları savunurken diğerleri ise sentetik yağı tercih eder. Aslında her iki düşünce de duruma göre hem doğru hem de yanlış olabilir.Baz yağ tipi işletme koşullarına bağlı diğer bir değişkendir. Birçok durum için mineral yağ yeterli olacaktır, ancak çok yüksek sıcaklıkların söz konusu olduğu durumlarda sentetik yağ seçilmelidir. Uzun ömür istendiği taktirde de sentetik baz yağların seçimi haklı görülebilir.

4) Uygun katkı maddesinin belirlenmesi: Katkı maddeleri de işletme koşulları ve ihtiyaçlarına göre belirlenir. Sıvı yağlarda bulunan aşınmaya dayanıklı (AW), yüksek basınca dayanıklı (EP), pas ve oksidasyon önleyici (RO) ve benzeri katkı maddelerinin çoğu greslerde de mevcuttur. Katkı maddelerinin seçimi yalnızca uygulama ihtiyaçlarına bağlıdır. Örneğin yavaş hızlı, normal sıcaklıkta çalışan bir konveyör rulmanı için EP ya da AW katkı maddesi uygun olurken; yüksek hızlı ve yüksek sıcaklıkta çalışan bir elektrik motoru için sadece AW katkı maddesi uygundur. EP kullanılamamasının nedeni ise elektrik motorunun yüksek sıcaklıktaki kimyasal aşındırıcılığıdır. Bu nedenle katkı maddelerinin seçimi de baz yağ viskozitesinin, tipinin ve kalınlaştırıcı tipinin seçimi kadar önemlidir. Katkı maddeleri, gresin dayanıklılığını ve performansını arttırmak için hesaplara katılmaktadır, fakat yanlış katkı maddesinin seçimi ters etki yaratabilir.

5) Gerekli olan performans özelliklerinin belirlenmesi: Sıvı yağlarda olduğu gibi greslerde de yumuşama noktası, mekanik kararlılık, suya karşı direnç (suyu uzaklaştırma), ayrışma karakteristiği ve pompalanabilirlik gibi özelliklere sahiptir. Hangi gres seçim metodu kullanılacak olursa olsun en uygunsuz koşullara karşı gresler, yukarıdaki özelliklere göre test edilmelidir. Yani kullanılan gres çok yavaş ve çok ağır yüklü bir uygulamada ise gresin bu özellikleri karşılayabildiği test edilmelidir. Ancak herhangi bir parametrenin (sıcaklık, hız, yük vs.) uç noktalarda olmadığı uygulamalarda teste gerek kalmadan standart performanslı bir gres kullanılabilir.

Yazının ilk bölümünü okumak için buraya tıklayın.