SIVI YAĞ SİRKÜLASYON SİSTEMLERİ

Sıvı yağ sirkülasyon sistemleri, son derece zorlu uygulamalarda sıkça kullanılmaktadır. Matbaa makinalarının pres valslerinde ve kurutucularında, endüstriyel tip yüksek hız ya da sıcak gaz fanlarında sıvı yağ sirkülasyon sistemlerinin kullanımı mevcuttur. Ayrıca madencilik, çimento, demir-çelik ve diğer ağır endüstrilerde bulunan titreşimli elekler, öğütücüler ve diğer yüksek kirlilik oranı içeren uygulamalarda  tercih edilmektedir.

Sıvı Yağ Banyosu

Şekil-1

Bu yöntem, sıvı yağlamanın en basit şekli olup, düşük hızlı rulmanlarda tercih edilmelidir. Yağ banyosu ile ilgili daha geniş bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

 

 

 

 

 

Sıvı Yağ Sirkülasyon Sistemi

Şekil-2

İşletme sıcaklığı arttıkça yağlama sıvısının oksitlenmesi de hızlanır. Sıvı yağ sirkülasyon sistemleri, yağ değişim aralığını uzatmaktadır. Sıvı yağ rulmana girmeden önce bir filtre yardımıyla temizlenir. İhtiyaç duyulursa çevrime bir soğutucu eklenerek ısınan yağın sıcaklığı düşürülür.

 

 

 

 

Sıvı Yağ Enjeksiyon Sistemi

Şekil-3

Yüksek hızlı rulmanlarda, ısıyı düşürmek için bütün bilya ya da masuraları sarma görevini gören sıvı yağ, merkezkaç kuvveti nedeniyle rulmanın dışına sürüklenebilir. Böyle bir durumda en etkili yöntem, sıvı yağın bir jet sistemiyle enjekte edilmesidir. Rulmanın hızlı bir şekilde dönmesiyle oluşan hava girdabını delmek için gerekli jet hızı ise minimum 15 m/s olmalıdır.

 

 

 

 

Şekil-2 de gösterildiği gibi sıvı yağ sirkülasyon sistemleri, sabit bir sıvı yağ akışını rulmanlara iletecek şekilde tasarlanmış olan ayrı bir yağ haznesi, yağ pompası, filtrasyon sistemi ve borulamadan oluşmaktadır. İdeal olarak sıvı yağ, rulmanlarınüstünde bulunan delikten girer ve altında bulunan iki adet delikten çıkar. Farklı yatak ebatları için gerekli olan farklı debiler, herbir boru üzerine monte edilen “flow limiter” yani “akış limitleyici” ya da “akış sabitleyici” elemanlar sayesinde gerçekleştirilir. Böylece herbir yatağın ihtiyacı olan sıvı yağ döndürülmüş olur.

Sistemin karmaşıklığına ve rulman sayısına bağlı olarak sıvı yağ sirkülasyon sistemlerinin yatırım maliyetleri 25.000 TL. veya daha fazla olmaktadır. Tipik bir sistem, yukarıda da belirtildiği gibi dişli bir pompa, yüksek kapasiteli bir yağ rezervuarı, filtreleme elemanı, soğutma elemanı ve gerekli borulama tesisatından oluşmaktadır. Sıvı yağ, rulmanların içinden geçip alt taraflarındaki deliklerden çıktıktan sonra ısısının düşürülüp kirliliklerinden arındırılmak üzere yağ rezervuarına geri getirilmektedir.

Gres ile yağlama yapılan bir sistem yerine sıvı yağ sirkülasyon sistemine dönüş işlemi için rulman yataklarında değişiklikler gerekebilir. Mesela yatak üzerine yeni boşaltma delikleri açılabilir ya da mevcut delikler genişletilebilir. İdeal olarak sıvı yağ, rulman yatağının üstünde bulunan delikten içeri girer.

Yataklar ise kuru ya da ıslak tip hazneli olarak temin edilebilir. Islak tip hazneli yataklarda sıvı yağ, en alttaki bilya ya da masuranın orta hizasında tutulur. Kuru tip hazneli yataklarda ise yatağın en altında birbirine zıt iki delik bulunur. Böylelikle sıvı yağın çalkalanarak sıcaklığı arttırmasına müsade etmeden yataktan ayrılması sağlanmış olur. Uygulamaya özel çözümlerin seçimi için rulman mühendislerine danışılmasında fayda vardır.

Bazı uygulamalarda rulman tipine bağlı olarak yatakta sadece bir adet çıkış deliğinin olması gerekebilir. Böyle durumlarda giriş ve çıkış delikleri, sıvı yağın bütün yüzeylerden akışını sağlamak amacıyla çapraz olarak delinmelidir. Buna rağmen yatağın bir kısmında akışa karşı koyan bir basınç artışı olabilir. Hava tahliye vanaları yardımıyla iç basınç düzenlenerek düzgün bir akış elde edilebilir.

Sıvı yağ sirkülasyon sistemleri kurulduktan sonra özellikle şaft kısmında meydana gelebilecek kaçakları önlemek için keçe sistemlerini değiştirmek gerekir. Bu tür uygulamalarda SKF sıklıkla hafif bir yapıya sahip nitril kauçuk o-ringleri tavsiye etmektedir. Bu keçe pozitif bir temas ile yağ kaçaklarını önlemektedir.